Özel İnsanlar



Geri Dön

Dikkatli Olmalıyız

Gültekin Yazgan (4 Ekim 2003 Cumartesi)

Görme özürlülerin aralarında haber ve bilgi paylaşma amacıyla Körler Listesi adını taşıyan bir elektronik posta grubu var. İki haafta kadar önce bu listeye aramızda önemli bir konuda tartışmaya yol açan bir haber ulaştı: Patates Baskı adında bilgisayar teknolojisiyle ilgili çalışan bir şirket sahibi görme özürlülere okuyacak malzeme sağlama yolunda gönüllü çalışmalar yapıyormuş; Gazetelerde çıkan yazıları görme özürlülerin kolaylıkla erişebilecekleri bir internet sitesinde toplamayı tasarlıyormuş. Bu birçoğumuz için memnun edici bir haberdi; ama bazı arkadaşlar böyle bir girişime karşı çıkmaya başladılar: Bu karşı çıkan arkadaşlarımızdan biri, gönderdiği iletide görme özürlüler için kurulması düşünülen basın sitesine neden karşı olduğunu açıklıyordu. İleri sürdüğü görüş beni bir hayli kaygılandırdı ve bu görüş üzerindeki düşüncelerimi Altı Noktanın Sesinin okuyucularına açıklamak istedim. Görme özürlülerin kolayca erişebilecekleri bir basın sitesinin kurulması bazı arkadaşlarımızca ayrımcılık belirtisi olarak görülüyor ve eleştiriliyor; bazı arkadaşlar da bu girişimi olumlu bir destek olarak değerlendiriyor. Daha açık bir anlatımla, listemizde tartışılan konu aslında nelerin ayrımcılık sayılacağı, nelerin sayılmayacağı konusunda hiç de açık ve kesin görüş sahibi olmadığımızı ortaya koymaktadır. İşte bunun içindir ki sözünü ettiğim basın sitesine karşı çıkan arkadaşın karşı çıkma nedenini irdelemek hepimiz bakımından önem taşımaktadır.

Sözünü ettiğimiz arkadaş, görme özürlülerin kolay ulaşabileceği bir basın sitesini, körler köyü kurmakla eş tutarak böyle bir girişime karşı çıkmaktadır. Başka deyişle, bu girişimi ayrımcılık saymaktadır. Oysa, böyle bir basın sitesi ile görme özürlüler köyü arasında hiçbir benzerlek yoktur. Görme özürlüler köyü, iyi niyetle de olsa, görme özürlülerin normal yaşama katılamayacağı gibi yanlış bir görüşe dayanmakta ve onları normal toplum yaşayışının dışına sürmektedir. Bundan dolayı görme özürlüler köyü, ya da sakatlar kenti gibi girişimler ve kuruluşlar kuşkusuz ayrımcı olarak nitelenmeli ve bunlara karşı çıkılmalıdır.

Bilgisayar kullanan arkadaşlarımızın da bildiği gibi, internet sitelerinin çoğu, görme özürlülerin yararlanması oldukça zor olan biçimlerde tasarlanmıştır. Bu yüzden günlük gazete ve dergilerin bulunduğu internet sitelerinin görme özürlülerin erişimine elverişli olmayışı yüzünden basında çıkan yazıların çoğunu okuyamıyoruz. Patates Baskı şirketi bu konuda bizlere destek olmak için basın yazılarını kolaylıkla okuyabileceğimiz bir internet sitesinde toplamayı düşünmektedir. Körler Listesine görüş bildiren arkadaşlarımızdan biri, böyle bir site kurmanın körler köyü kurmaktan farklı olmadığını ileri sürerek Patates Baskı şirketinin girişimine karşı çıkmaktadır. Bu karşı çıkış aslında görme özürlülerin erişimini kolaylaştıran başka girişimlere de karşı çıkmak anlamına gelir.

İlkin şunu belirtmek istiyorum: Görme özürlülerin basın yazılarını okumalarını sağlayacak bir internet sitesinin kurulması ile görme özürlüler için yaşamlarını sürdürecekleri bir görme özürlüler köyü kurmak arasında hiçbir benzerlik yoktur.

Görme özürlüler köyü, bizi bir tür toplama kampına yerleştirirek sözüm ona rahat yaşamamızı sağlamak amacını güden bir girişim olduğu halde sözünü ettiğimiz internet sitesi görme özürlüleri toplum yaşamından uzaklaştıracak bir girişim değildir. Tam tersine, basın yazılarını okuma kolaylığı sağlayarak görme özürlülerin toplum yaşamının bir parçası olan basın yazılarına erişmesini kolaylaştıracaktır. görme özürlüler köyü benzeri kuruluşlar ayrımcı niteliktedir; çünkü onlar görme özürlülerin toplum yaşamına katılmasını kolaylaştıracak yerde engelleyici düzenlemelerdir. Oysa, görme özürlülerin kolayca erişebiliceği biçimde tasarımlanmış siteler bizlerin ortak amacı olan ya da olması gereken normal toplum yaşayışına katılma ve ayak uydurma hedefimizin gerçekleşmesine yardımcı olabilecek şeylerdir. Üstelik bu siteler özürlü olmayan vatandaşlarımızın ziyaretine de açıktır. Kısacası, görme özürlülerin yanı sıra özürlü olsun, olmasın herkesin yararlanmasına açık olan internet

sitelerinin ayrımcı uygulamalarla hiçbir benzerliği olamaz. Aslında gönlümüz tüm internet sitelerinin görme özürlülerin kolayca erişebilecekleri biçimlerde düzenlenmesini istemektedir. Bu amaç yolunda birçok yabancı ülkede ciddi girişimler yapılmaktadır.Yurdumuzda da gerek Körler Federasyonuna ve Körler Derneklerine, gerekse Türkiye Bilişim Derneğine bu konuda etkili çalışmalar yapmalarını anımsatmaktan kendimi alamıyorum.

Bizim gerçekleştireceğimiz veya başkalarının bizler için gerçekleştirecekleri kuruluşları ve etkinlikleri ayrımcı olarak damgalamadan önce iyi düşünülmeli, neyin ayrımcılık olduğu, neyin ayrımcılık olmadığı objektif ölcütlere vurularak kararlaştırılmalıdır. Hiç haklı görmediğim gerekçelerle görme özürlülerin toplum yaşamıyla bütünleşmesi yolunda yapılan ve yapılması düşünülen şeylere karşı çıkılması birçok iyi niyetli kuruluşu ve kişiyi caydırmak gibi bir tehlike taşımaktadır.

Görme özürlüler olarak ayrımcılık kavramı üzerinde bir görüş birliğine varmamızın yararlı olacağından eminim.

Böyle bir görüş birliğine varılmasına başlangıç olsun diye bir etkinliğin veya kuruluşun ayrımcı olarak nitelenmesine yarayacak bir ölçüt OLSUN DİYE ŞU SORUNUN YANITININ ARAŞTIRILMASINI ÖNERİYORUM:

Görme özürlüler için veya görme özürlüler tarafından oluşturulan bir kuruluşun YA DA yapılan bir etkinliğin doğuracağı SONUÇ görme özürlülerin normal toplum yaşayışına KAVUŞMALARINI ve toplumla bütünleşmelerini KOLAYLAŞTIRACAK VEYA GERÇEKLEŞTİRECEK NİTELİKTE MİDİR?

Bu soruya bulunacak yanıt evet ise o etkinlik veya kuruluş ayrımcı değildir; yanıt hayır ise o etkiniliği veya kuruluşu ayrımcı olarak niteleyebiliriz.

Bizlerin yaptıklarını ve başkalarının bizler için yapmak istediklerini ya da yaptıklarını gelişi güzel gerekçelerle ayrımcı olarak nitelersek, birçok yararlı çabaları baltalamış olmaktan başka bir şey yapmış olmayız. Üstelik bu gibi tutumlar bizim toplumla bütünleşmemizi sağlayacak yerde, toplumdan kopmamıza yol açma tehlikesi de taşımaktadır.

Herhangi bir etkiniliği, girişimi veya kuruluşu ayrımcılıkla suçlama konusunda çok, pek çok dikkatli olmalıyız.

Geri Dön


İçeriğe geri dön | Ana menuya dön